به گزارش زینب زرین فر خبرنگار روابط گستر، تحولات ساختاری در نظام تأمین مالی بخش کشاورزی، بهویژه در زنجیره دام و طیور، در سالهای اخیر اهمیت بیشتری یافته است. افزایش هزینه نهادهها پس از اصلاح سیاستهای ارزی، فشار نقدینگی بر تولیدکنندگان را تشدید کرده و ضرورت طراحی سازوکارهای جدید حمایتی را برجسته ساخته است.
در این میان، بانک کشاورزی با تمرکز بر ابزارهای مالی نوین، تلاش کرده است الگوی متفاوتی از حمایت مالی ارائه دهد؛ الگویی که به جای پرداخت پول نقد، بر جریان اعتبار در مسیر تولید متمرکز است.
گذار از تزریق پول نقد به تأمین مالی هوشمند
یکی از نگرانیهای سیاستگذاران اقتصادی، اثرات تورمی ناشی از افزایش نقدینگی در بخشهای مختلف است. در مدل سنتی، اعطای تسهیلات نقدی ممکن است باعث ورود منابع مالی به حوزههایی شود که ارتباط مستقیمی با تولید ندارند. اما رویکرد جدید بانک کشاورزی مبتنی بر مدیریت جریان منابع در داخل زنجیره تأمین است.
در این ساختار، به جای پرداخت مستقیم وجه، اعتبار خرید نهاده برای تولیدکننده ایجاد میشود و منابع مالی به صورت هدفمند در اختیار فروشنده نهاده قرار میگیرد. این شیوه، علاوه بر کاهش احتمال انحراف منابع، موجب تقویت شفافیت در مبادلات و کاهش ریسک نکول در معاملات میشود.
عملیاتی شدن این سیاست با استقبال فعالان تولیدی همراه بوده است. بر اساس آمارهای اعلامشده، در مدت کوتاهی صدها هزار میلیارد ریال اعتبار تعهدی در قالب طرحهای زنجیرهای صادر شده و هزاران درخواست ثبت شده است. این حجم از استفاده نشان میدهد که بخش تولیدی، این ابزار را به عنوان گزینهای عملی برای عبور از تنگنای سرمایه در گردش پذیرفته است.
نرخ سود صفر و ساختار کارمزدی شفاف
یکی از نکات برجسته در این الگو، حذف نرخ سود تسهیلاتی است. در طرحهای تعهدی بانک کشاورزی، تولیدکنندگان بابت تأمین اعتبار، سودی پرداخت نمیکنند و ساختار مالی مبتنی بر کارمزد خدمات بانکی طراحی شده است.
کارمزد صدور ضمانتنامه تعهدی بر اساس نرخ سالانه تعیین شده و سقف آن حدود 2.25 درصد در سال تعریف شده است. این ساختار به گونهای تنظیم شده که هزینه مالی به صورت متناسب با مدت استفاده محاسبه شود. برای نمونه، در صورتی که تولیدکننده از ضمانتنامه چهارماهه استفاده کند، تنها یکسوم نرخ سالانه کارمزد پرداخت خواهد شد.
تفکیک میان هزینه خدمات بانکی و هزینههای تجاری بازار اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از موارد، افزایش قیمت فروش نسیه نهادهها ناشی از شرایط تورمی بازار و تصمیم فروشندگان برای مدیریت ریسک است و ارتباط مستقیمی با نظام بانکی ندارد. نقش بانک در این مدل، تضمین اجرای معامله و کاهش ریسک طرفین است.
مهار انحراف منابع و حمایت از امنیت غذایی
تمرکز بر جلوگیری از انحراف منابع یکی از اهداف اصلی طراحی این ابزار مالی است. در حالی که در روشهای مبتنی بر پرداخت نقدی، کنترل نحوه مصرف منابع دشوار است، در مدل اعتبار زنجیرهای، جریان پول مستقیماً به حلقه تأمین نهاده منتقل میشود.
این ویژگی برای صنعت دام و طیور که با امنیت غذایی جامعه پیوند مستقیم دارد، اهمیت راهبردی محسوب میشود. استمرار تولید پروتئین حیوانی وابسته به دسترسی پایدار به خوراک دام و طیور است و هرگونه اختلال در تأمین نهاده میتواند به نوسان عرضه و قیمت منجر شود.
علاوه بر این، استفاده از بسترهای تعهدی به کاهش واسطههای غیرضروری کمک میکند. هنگامی که ارتباط تولیدکننده و تأمینکننده در چارچوب رسمی و تضمینشده شکل میگیرد، شفافیت بازار افزایش یافته و هزینههای مبادله کاهش مییابد. این امر در نهایت میتواند به نزدیکتر شدن قیمت نهاده به ارزش واقعی آن کمک کند.
چشمانداز تأمین مالی پایدار تولید توسط بانک کشاورزی
رویکرد بانک کشاورزی نشاندهنده حرکت به سمت نسل جدیدی از سیاستهای حمایتی در بخش کشاورزی است؛ سیاستی که تلاش میکند میان حمایت از تولید و حفظ ثبات اقتصاد کلان تعادل ایجاد کند. استفاده از ابزارهای اعتبار تعهدی میتواند جایگزینی تدریجی برای روشهای پرهزینه و تورمزا باشد و نقش واسطههای مالی را از تأمینکننده نقدینگی به تسهیلگر جریان تولید تغییر دهد.
تداوم موفقیت این مدل وابسته به توسعه زیرساختهای دیجیتال، افزایش شفافیت اطلاعاتی و همکاری همه بازیگران زنجیره تأمین است. اگر این شرایط فراهم شود، تأمین مالی زنجیرهای میتواند به یکی از ستونهای اصلی پایداری تولید در بخش کشاورزی کشور تبدیل شود و مسیر جدیدی برای مدیریت نقدینگی در اقتصاد واقعی بگشاید.
0 دیدگاه