ریسک، پشت درِ کسب‌وکار؛ بیمه آسیا در میدان مسئولیت

یک حادثه در کارگاه ساختمانی می‌تواند از آسیب یک کارگر آغاز شود و به تعهد مالی سنگین برای کارفرما برسد. خطای یک پزشک ممکن است زندگی بیمار را تحت‌تأثیر قرار دهد یا نقص یک قطعه تولیدی، دامنه خسارت را از کارخانه به مصرف‌کنندگان و اشخاص ثالث بکشاند. نقطه اتصال این رخدادهای متفاوت، «مسئولیت» است. هرچه فعالیت اقتصادی و تخصصی، پیچیده‌تر شود، دامنه ریسک نیز گسترده‌تر می‌شود.



سهم بیمه مسئولیت در بازار بیمه کشور
آمار سال 1404 بیمه مرکزی نشان می‌دهد سهم رشته بیمه مسئولیت، در کل بازار بیمه، اندک (3.3 درصد از کل رشته‌ها)، اما رو به رشد است. موارد زیر خلاصه آمار 12ماهه سال گذشته در این حوزه است:
    حق ‌بیمه تولیدی (مسئولیت): 259.1 همت، با رشد 40.9 درصدی
    تعداد بیمه‌نامه‌ها: حدود 2.4 میلیون فقره، با رشد 5.14 درصدی
    خسارت پرداختی: بیش از 101.7 همت، با رشد 32.51 درصدی
    نسبت خسارت: 39.24 درصد، یعنی 2.5 واحد درصد کمتر از سال قبل
با وجود این رشد، تعداد موارد خسارت 1.25 درصد کاهش یافت.


آمار اولیه عملكرد بازار بيمه 1405 نیز ارزش متوسط بیمه‌نامه مسئولیت را 107.6 میلیون ریال و سرانه خسارت پرداختی این رشته را 628.4 میلیون ریال نشان می‌دهد. این فاصله‌ می‌تواند بیانگر سنگینی خسارت‌های احتمالی در مقایسه با حق‌ بیمه پرداختی باشد.


سهم بیمه مسئولیت در بیمه آسیا: در مسیر رشد
در این رابطه، داده‌های بیمه مرکزی از بیمه آسیا در سال 1404، تصویری قابل‌تأمل از عملکرد بیمه مسئولیت ارائه می‌کند:
    حق ‌بیمه تولیدی (مسئولیت): 37.4 همت، با رشد 39.23 درصدی
    رشد کل پرتفوی شرکت: 36.73 درصد
    تعداد بیمه‌نامه‌های مسئولیت: 169 هزار و 213 فقره، با کاهش 1.9 درصدی
    تعداد کل بیمه‌نامه‌های شرکت در تمام رشته‌ها: 7٬813٬873 فقره، با افزایش 10.4 درصدی
از نگاه تحلیلی، رشد بیمه مسئولیت در بیمه آسیا از رشد کل پرتفوی شرکت بیشتر بوده است. بااین‌حال، کاهش تعداد بیمه‌نامه‌های مسئولیت در مقابل افزایش تعداد کل بیمه‌نامه‌های شرکت نشان می‌دهد رشد حق ‌بیمه مسئولیت، الزاماً از افزایش تعداد قراردادها ناشی نشده و می‌تواند از تغییر ترکیب پوشش‌ها و ارزش قراردادها نیز تأثیر گرفته باشد.


از طرف دیگر، طبق آمارهای یادشده، خسارت پرداختی بیمه آسیا در رشته مسئولیت 12.8 همت بوده که 19.33 درصد رشد داشته، اما تعداد موارد، 11.12 درصد کاهش یافته است. 


نسبت خسارت نیز با کاهش 5.72 واحد درصدی به 34.26 درصد رسید. این رقم از نسبت خسارت 64.62 درصدی کل پرتفوی آسیا پایین‌تر است و برخلاف کل پرتفوی، که نسبت خسارت آن در سال قبل، 7.84 واحد درصد افزایش یافت، در رشته مسئولیت کاهش داشته است. البته نسبت خسارت، به‌تنهایی معیار سودآوری نیست و هزینه‌های اداری، کارمزد، ذخایر و... در آن منعکس نمی‌شود.


   از کارگر کارگاه تا پیمانکار پروژه
در این بازار، بیمه آسیا سبدی از بیمه‌های مسئولیت را در چهار گروه کلی کارفرما، حرفه‌ای، عمومی و تولیدکنندگان کالا عرضه کرده است. بررسی این سبد نشان می‌دهد دامنه فعالیت شرکت در این رشته از حوادث محیط کار تا مشاغل تخصصی، مراکز خدماتی، تولیدکنندگان و پروژه‌های عمرانی امتداد دارد. 


بیمه مسئولیت کارفرما در قبال کارکنان، یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع این پوشش است. واحدهای صنعتی و تولیدی، کارگاه‌ها و پروژه‌های ساختمانی با حوادثی روبه‌رو هستند که ممکن است هزینه‌های درمانی، ازکارافتادگی یا فوت برای کارفرما ایجاد کند. بیمه مسئولیت، در صورت احراز مسئولیت بیمه‌شده، بخشی از این تعهدات را در چارچوب قرارداد پوشش می‌دهد.


بیمه آسیا در کنار این محصول، مسئولیت مدنی مجریان پروژه‌های ساختمانی، سازندگان، مالکان و بهره‌برداران برخی تجهیزات مانند جرثقیل و آسانسور و دکل‌های مخابراتی را نیز پوشش می‌دهد. در پروژه‌های بزرگ، مسئولیت فقط بین کارفرما و کارگر شکل نمی‌گیرد و پیمانکار، تجهیزات و اشخاص ثالث نیز در زنجیره ریسک قرار دارند. از این‌رو، بیمه مسئولیت قادر است بخشی از مدیریت مالی ریسک پروژه را به یک سازوکار قراردادی منتقل کند.


از محل کار تا حرفه
در بیمه مسئولیت حرفه‌ای، منشأ ریسک، محیط کار نیست، بلکه تصمیم و عملکرد متخصص است. پزشک، مهندس یا مدیر فنی ممکن است در نتیجه خطا یا قصور حرفه‌ای با مطالبه خسارت روبه‌رو شود. در این راستا، بیمه آسیا برای پزشکان و پیراپزشکان، مهندسان ناظر، طراح و مجری، مدیران فنی بیمارستان‌ها، دفاتر اسناد رسمی، دامپزشکان و برخی دیگر از ارائه‌دهندگان خدمات، پوشش‌های تخصصی عرضه کرده است.


در بیمه مسئولیت حرفه‌ای پزشکان، تخصص، تعداد پوشش‌های موردنیاز و سابقه خسارت می‌تواند بر شرایط بیمه‌نامه اثر بگذارد. بر این اساس، در مهرماه 1405، محصول «سپیدار» برای پیراپزشکان با تخفیف 50 درصدی و امکان استفاده از تخفیف‌های عدم خسارت و پرداخت نقدی عرضه شد. این محصولات نشان می‌دهد بازار مسئولیت به‌سمت پوشش‌های متناسب با ریسک هر حرفه حرکت کرده است.


از کسب‌وکار تا مصرف‌کننده
کسب‌وکاری که خدمات خود را مستقیماً به مردم ارائه می‌کند، در برابر مشتریان و اشخاص ثالث نیز با ریسک مواجه است. به همین دلیل، بیمه مسئولیت عمومی، فعالیت‌هایی مانند هتل‌ها، رستوران‌ها، تالارها، پارکینگ‌ها، تعمیرگاه‌ها، مراکز توانبخشی، خوابگاه‌ها، مراکز آموزش غواصی و پیست‌های کارتینگ را دربرمی‌گیرد.


در سطح دیگر، مسئولیت تولیدکنندگان کالا قرار دارد. اگر محصولی به دلیل نقص یا اشکال به مصرف‌کننده یا شخص ثالث، خسارت وارد کند، تولیدکننده ممکن است با تعهد مالی سنگینی روبه‌رو شود. بیمه آسیا برای برخی تولیدکنندگان، از جمله تولیدکنندگان لوله و اتصالات، کپسول‌های آتش‌نشانی و...، پوشش مسئولیت ارائه کرده است.


از نگاه اقتصادی، این پوشش، بخشی از ریسک را از منابع مالی بنگاه به سازوکار بیمه منتقل می‌کند، در غیر این صورت، این منابع ممکن است برای سرمایه در گردش یا توسعه فعالیت، مصرف شود.


از تنوع پوشش تا خدمات آنلاین
تنوع پوشش، زمانی مؤثرتر است که دسترسی به آن نیز آسان باشد. بیمه آسیا از بهمن‌ماه سال گذشته، فروش اینترنتی برخی محصولات تخصصی بیمه مسئولیت را آغاز کرده و مسئولیت مدنی مالکان و تعمیرکاران آسانسور نیز به پنجمین خدمت آنلاین این حوزه تبدیل شده است. توسعه این مسیر، هزینه و زمان دسترسی مشتری به پوشش‌های تخصصی را کاهش می‌دهد؛ هرچند شفافیت درباره حدود تعهدات و استثنائات نیز در فروش آنلاین اهمیت دارد.


از حلقه ایمنی تا تداوم کسب‌وکار
اهمیت اقتصادی بیمه مسئولیت در فاصله میان وقوع حادثه و توان ادامه فعالیت دیده می‌شود. یک کارفرما باید بتواند تعهدات خود را در برابر کارکنان و اشخاص ثالث مدیریت کند، یک پزشک یا مهندس نباید با وقوع یک خطای حرفه‌ای، تمام سرمایه حرفه‌ای خود را در معرض یک مطالبه قرار دهد و یک تولیدکننده نیز باید قادر باشد خسارت احتمالی محصول را از منابع عملیاتی تفکیک کند.


با این توصیفات، کارنامه بیمه آسیا در حوزه بیمه‌های مسئولیت را می‌توان در سطوح «حفاظت از نیروی کار در کارگاه»، «مراقبت از اعتبار و دارایی کسب‌وکار در برابر مسئولیت‌های حرفه‌ای و عمومی» و «مدیریت ریسک پروژه‌ها و فعالیت‌های بزرگ‌تر» مشاهده کرد. 


در کنار اینها، گستره پوشش، رشد حق‌ بیمه این رشته و توسعه مسیرهای فروش آنلاین، سه مؤلفه مهم بازار تخصصی بیمه آسیا را شکل می‌دهند. استمرار مسیر به طراحی پوشش متناسب با ریسک‌های جدید و تسهیل دسترسی مشتریان وابسته است. این مسیر، بیمه مسئولیت را از ابزار جبران خسارت به‌سمت مدیریت تعهدات و تداوم فعالیت اقتصادی هدایت می‌کند.