جهش سبز شاخص‌های کلان بانک کشاورزی در آیینه آمار

در چنین روایتی، بانک کشاورزی صرفاً یک نهاد مالی نیست؛ بلکه بخشی از منابع مالی خود را در مسیری قرار می‌دهد که به تولید بازمی‌گردد. بررسی عملکرد این بانک در دوره پنج‌ساله منتهی به تیرماه 1405 نشان می‌دهد که «پای کار خاک ایران» بودن، در سال‌های اخیر بیش از آنکه یک شعار باشد، در برخی شاخص‌های عملکردی بانک قابل مشاهده است.

*از 179 همت تا 983 همت؛ منابعی که بزرگ‌تر شدند
حجم منابع بانک کشاورزی از 179 هزار میلیارد تومان در تیرماه 1400 به 983 هزار میلیارد تومان در تیرماه 1405 رسیده است؛ به این ترتیب، منابع سپرده‌ای بانک طی این مدت بیش از 5.5 برابر شده است.
اهمیت این رشد زمانی مشخص می‌شود که عملکرد بانک کشاورزی با متوسط شبکه بانکی مقایسه شود. منابع این بانک از پایان تیرماه 1400 تا پایان اسفندماه 1404 با حدود 350 درصد افزایش، از 179 همت به 806 همت رسید. در همین دوره، مجموع سپرده‌های شبکه بانکی با رشد 269 درصدی، از حدود 3600 همت به نزدیک 13 هزار و 300 همت افزایش یافت.
این مقایسه نشان می‌دهد افزایش منابع بانک کشاورزی صرفاً بازتاب رشد عمومی نقدینگی و سپرده‌های بانکی نبوده و سرعت جذب منابع در این بانک از متوسط شبکه بانکی بیشتر شده است.
توسعه خدمات دیجیتال، تمرکز بر مشتریان حقوقی، تنوع‌بخشی به محصولات و تقویت روابط با فعالان زنجیره کشاورزی و صنایع غذایی، از عوامل اثرگذار بر این روند عنوان شده‌اند.
در واقع، اگر قرار باشد بانکی پای کار خاک ایران بایستد، نخستین گام آن تجهیز منابع برای بازگرداندن سرمایه به چرخه تولید است.

*شتاب بیشتر در دو سال اخیر
شتاب تجهیز منابع در دو سال اخیر نیز افزایش یافته است. سپرده‌های بانک کشاورزی از 337 همت به 806 همت در پایان سال 1404 رسید که معادل رشدی حدود 140 درصدی است. در همین بازه، منابع کل شبکه بانکی حدود 70 درصد رشد داشت.
بنابراین، سرعت رشد منابع بانک کشاورزی در این دوره تقریباً دو برابر متوسط شبکه بانکی بوده است.
این رشد، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم منابع بانکی در نهایت باید خود را در اقتصاد واقعی نشان دهند؛ یعنی جایی که کشاورز برای تولید، صنایع غذایی برای توسعه و زنجیره تأمین برای استمرار فعالیت به منابع مالی نیاز دارد.

*سهم بانک کشاورزی از بازار سپرده‌ها به 7.17 درصد رسید
افزایش حجم منابع، سهم بانک کشاورزی از بازار سپرده‌های کشور را نیز تغییر داده است.
این سهم پس از یک دوره ثبات در سال‌های 1400 تا 1402، از ابتدای سال 1403 وارد مسیر صعودی شد و از 4.36 درصد به 4.51 درصد در فروردین 1404 رسید.
روند صعودی سهم بازار در ادامه سرعت گرفت؛ به‌گونه‌ای که سهم بانک در پایان سال 1404 از کانال 6 درصد عبور کرد و در تیرماه 1405 به 7.17 درصد رسید.
عبور این شاخص از مرز 7 درصد، برای نخستین‌بار طی 20 سال گذشته ثبت شده است. این رکورد در حالی به دست آمده که در همین بازه، منابع بانک از 540 همت در تیرماه 1404 با 266 همت افزایش به 806 همت در پایان همان سال رسید.
در چهار ماه نخست سال 1405 نیز 177 همت دیگر به منابع افزوده شد و این رقم به 983 همت رسید.
اما برای بانکی که خود را «پای کار خاک ایران» تعریف می‌کند، اندازه منابع پایان داستان نیست؛ پرسش اصلی این است که این منابع در ادامه چگونه به تولید بازمی‌گردند.

*726 همت؛ پولی که به سمت تولید رفت
آمارهای عملکردی بانک کشاورزی نشان می‌دهد این بانک طی سه سال اخیر در مجموع 726 همت تسهیلات برای تأمین مالی تولید، اشتغال و امنیت غذایی پرداخت کرده است.
حجم تسهیلات سالانه نیز از 188 همت در سال 1401 به 277 همت در سال 1404 افزایش یافته است.
این روند در چهار ماه نخست سال 1405 نیز ادامه داشته و ارزش تسهیل ات پرداخت‌شده در این دوره به 88.5 همت رسیده است.
میزان تسهیلات چهارماهه بانک در پایان تیرماه 1403 حدود 35 همت و در مدت مشابه سال 1404 حدود 53 همت بود. بر این اساس، پرداخت تسهیلات در چهار ماه ابتدایی سال جاری نسبت به دوره مشابه دو سال قبل رشد قابل‌توجهی داشته است.
این همان نقطه‌ای است که مفهوم «پای کار خاک ایران» از یک عبارت تبلیغاتی فاصله می‌گیرد و به یک سؤال اقتصادی تبدیل می‌شود: منابع جذب‌شده تا چه اندازه می‌توانند به افزایش تولید، اشتغال و امنیت غذایی منجر شوند؟
افزایش قدرت تجهیز منابع، در صورت هدایت هدفمند اعتبارات، می‌تواند ظرفیت بانک را برای تأمین سرمایه در گردش کشاورزان، حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی و تأمین مالی زنجیره تولید غذا افزایش دهد.

*قرض‌الحسنه؛ پای کار مردم
رشد عملکرد بانک فقط در تأمین مالی بخش تولید خلاصه نمی‌شود.
پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه نیز در دوره مورد بررسی افزایش یافته است. مبلغ این تسهیلات از 70 هزار و 546 میلیارد ریال در سال 1401 به 413 هزار و 883 میلیارد ریال در پایان سال 1404 رسیده و طی سه سال تقریباً شش برابر شده است.
بانک کشاورزی در چهار ماه نخست سال 1405 نیز 171 هزار و 226 میلیارد ریال تسهیلات قرض‌الحسنه پرداخت کرده است.
این بخش از عملکرد بانک، وجه دیگری از همان روایت است؛ خاک ایران فقط زمین تولید نیست، بلکه مردمی است که روی این خاک زندگی می‌کنند.
از همین منظر، حمایت از اشتغال، ازدواج، فرزندآوری و نیازهای معیشتی را نیز می‌توان بخشی از تصویری بزرگ‌تر دانست؛ تصویری که در آن بانک تلاش می‌کند هم‌زمان پای کار تولید و پای کار مردم باشد.

*افزایش سرمایه؛ حلقه تکمیلی «پای کار خاک ایران»
رشد منابع، سهم بازار و پرداخت تسهیلات، الزام تقویت سرمایه بانک کشاورزی را برجسته‌تر کرده است.
افزایش 70 همتی سرمایه بانک می‌تواند نسبت کفایت سرمایه را با ابعاد جدید فعالیت و مأموریت تخصصی آن متناسب‌تر کند.
بانک کشاورزی بخش تجهیز منابع را با شتاب بیشتری نسبت به شبکه بانکی پیش برده است؛ اما استمرار تأمین مالی بخش کشاورزی و صنایع غذایی تنها به حجم سپرده‌ها وابسته نیست.
اجرای تعهدات دولت، افزایش سرمایه، کنترل کیفیت دارایی‌ها و حفظ نرخ وصول مطالبات، چهار عامل تعیین‌کننده برای تبدیل رشد منابع به ظرفیت پایدار تأمین مالی خواهند بود.
*خاک ایران؛ مقصد نهایی منابع
در نهایت، عبور سهم بازار بانک کشاورزی از 7 درصد را می‌توان نقطه عطفی در عملکرد این بانک دانست؛ اما اهمیت واقعی این رکورد در جایی مشخص می‌شود که منابع جذب‌شده بتوانند به سرمایه‌ای برای تولید تبدیل شوند.
از این منظر، مسیر پیش‌روی بانک کشاورزی را می‌توان در یک عبارت خلاصه کرد:
منابع بیشتر، تأمین مالی بیشتر و در نهایت، تولید بیشتر.
اگر این زنجیره به‌درستی شکل بگیرد، رشد شاخص‌های بانکی تنها یک موفقیت مالی نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به تقویت زنجیره غذا، حمایت از تولیدکننده و افزایش تاب‌آوری اقتصاد ایران کمک کند.
در این روایت، «پای کار خاک ایران» بودن یعنی منابع بانک از اعداد روی ترازنامه عبور کنند و در نهایت، اثر خود را در مزرعه، کارخانه، سفره و زندگی مردم نشان دهند.
و شاید معنای واقعی جهش سبز بانک کشاورزی همین باشد:
رشد اعداد، وقتی ارزشمند است که دوباره به خاک ایران بازگردد.